Wortelvlieg herkennen en schade beoordelen
De wortelvlieg (Psila rosae) is een kleine, 5 mm zwarte vlieg die zelden zichtbaar is, de schade in de wortels verraadt haar aanwezigheid.
Schade: gangen en gaten in de wortel, roestbruine krinkelige gangen net onder de schil, oneetbare wortels die snel rotten, en geel verkleurend loof bij trage groei.
Aangetaste gewassen: wortelen (meest kwetsbaar), prei, selderij en knolselderij, pastinaak en peterselie (wortel).
Rijke biologische potgrond met compost en mestkorrels.
Levenscyclus: 3 vluchten per jaar
In België heeft de wortelvlieg 3 generaties: eerste vlucht half mei, tweede in juli–augustus en derde in september–oktober.
Wortelen gezaaid vóór half mei lopen risico van de eerste vlucht. Zaaien na half juni (tussen eerste en tweede vlucht) verlaagt het risico. Late zaai in juli treft nog de tweede vlucht, insectennet blijft nodig.
Mini-kasjes met ventilatie voor zaailingen op de vensterbank.
Insectennet: de enige zekere methode
Maaswijdte maximaal 1,25 mm, grotere mazen laten de vlieg door.
Span het net direct na het zaaien over de zaairij, bevestig de randen goed aan de grond (klemmen, stenen) en houd het de hele teeltperiode aan. Ook bij oogst direct terugleggen.
Ergonomische snoeischaar die jaren meegaat, uitwisselbare onderdelen.
Zaaitijdstip slim aanpassen
Laat zaaien na 15 juni: je mist de eerste vlucht en wortelen zijn nog klein tijdens de tweede vlucht, minder aantrekkelijk dan grote wortelen.
Vroeg zaaien in maart geeft langere groeitijd, maar combineer altijd met insectennet om de eerste vlucht af te vangen.
Gemengde teelt en gewasrotatie
Uien naast wortelen is de klassieke combinatie: de geur van de ui verstoort de wortelvlieg. Bieslook, rozemarijn en salie werken vergelijkbaar.
Poppen overwinteren in de bodem, teel wortelen, prei en selderij niet 2 jaar na elkaar op dezelfde plek. Werk met een 4-jarige rotatie.
Biologische bestrijding met nematoden
Roofnematoden (Steinernema en Heterorhabditis) zijn matig effectief tegen larven in de grond. Toepassen bij grondtemperaturen 12–25°C op vochtige grond, in april–mei of bij ontdekking van schade.
Effectiviteit is beperkt: larven die diep in de wortel zitten zijn moeilijk bereikbaar. Combineer altijd met insectennet.
Preivlieg: verwante plaag
De preivlieg (Phytomyza gymnostoma) legt eieren op preiblad. Maden vreten in de schacht, geel-bruine strepen zichtbaar.
Twee vluchten per jaar: april–mei en augustus–september. Insectennet direct na uitplanten is de beste preventie.
Veelgestelde vragen
Korte antwoorden op vragen die we vaak krijgen.
Hoe weet ik of mijn wortelen zijn aangetast?
Kan ik aangetaste wortelen nog eten?
Wanneer is het te laat voor het insectennet?
Helpt knoflookspray tegen de wortelvlieg?
Werkt rotatie ook als buurtuinen wortelen telen?
Tot slot
Tuinieren is leren door doen. Begin klein, observeer veel en pas aan op basis van wat je tuin je vertelt. Volgende keer dat je twijfelt, kom dan gerust terug naar deze gids, we vullen ze regelmatig aan met nieuwe inzichten en lezerservaringen.