Diagnose stellen: 3 vragen
Vraag 1, Hoe zien de vlekken eruit? Waterig en snel verspreidend = Phytophthora. Donker met gele rand = Alternaria. Inwendig bruine strepen = bacteriële kanker. Lichtbruin en schroeierig = zonnesteek. Grijsbruin met schimmelpluis = Botrytis.
Vraag 2, Hoe is het weer? Vochtig en warm (15–20°C) wijst op Phytophthora. Droog en warm op Alternaria of zonnesteek. Koude nachten met regen op Botrytis.
Vraag 3, Waar zitten de vlekken? Overal = Phytophthora of Alternaria. Aan de basis = Botrytis of bodemschimmels. Op snoeiplekken = mechanische schade. Aan zonzijde = zonnesteek.
Plantaardige formule, veilig voor de oogst.
Oorzaak 1: Phytophthora infestans
Symptomen: waterige donkerbruine vlekken die snel uitbreiden, soms wit schimmelpluis. De stengel kan instorten.
Behandeling: verwijder aangetaste delen in een gesloten zak, behandel rest preventief met Bordeauxse pap, en verbeter ventilatie.
Stevige steun zodat tomatenplanten niet doorzakken.
Oorzaak 2: Alternaria (vroege vlekkenziekte)
Symptomen: donkere, droge vlekken met concentrische ringen en een gele rand. Komt vooral op oudere bladeren en stengeldelen voor.
Behandeling: verwijder aangetaste bladeren, verbeter luchtcirculatie en sproei eventueel preventief met koper.
Ergonomische snoeischaar die jaren meegaat, uitwisselbare onderdelen.
Oorzaak 3: Bacteriële kanker (Clavibacter)
Symptomen: bruine strepen langs de stengel, inwendig vergeling van de vaatbundels, eenzijdig verwelken van bladeren.
Geen genezing mogelijk: ruim de plant op (restafval, niet composteren) en plant 3 jaar geen Solanaceae op die plek.
Oorzaak 4: Zonnesteek
Symptomen: lichtbruine droge plekken aan de zonzijde van de stengel, vaak na een plotse periode van directe zon op planten die binnen of onder doek stonden.
Behandeling: scherm tijdelijk af met tuinvlies en hard de planten geleidelijk af. Niet besmettelijk.
Oorzaak 5: Mechanische schade
Symptomen: kleine bruine plekken op snoeiwondes, bindplekken of waar de plant tegen de tomatenkooi schuurt.
Behandeling: laat wondjes drogen, snijd nooit bij nat weer en bindt losser op met zachte band of tomatenklem.
Oorzaak 6: Botrytis (grauwe schimmel)
Symptomen: grijsbruine vlekken met poederig schimmelpluis, vooral aan de basis van de stengel of op afgesneden geiltjes.
Behandeling: verwijder aangetast weefsel, verlaag de luchtvochtigheid en sproei niet 's avonds.
Vergelijkingstabel in het kort
Phytophthora, waterig bruin, snel, vochtig weer, zeer ernstig.
Alternaria, droog bruin met ringen, oudere bladeren, matig ernstig.
Bacteriële kanker, inwendige strepen, eenzijdig verwelken, plant opruimen.
Zonnesteek, lichte plekken aan zonzijde, niet besmettelijk.
Mechanische schade, kleine plekken op wondjes, lokaal.
Botrytis, grijs schimmelpluis, vochtig microklimaat, matig ernstig.
Veelgestelde vragen
Korte antwoorden op vragen die we vaak krijgen.
Kan ik tomaten nog eten van een aangetaste plant?
Moet ik de hele plant verwijderen?
Kan ik aangetast loof composteren?
Hoe voorkom ik herhaling volgend jaar?
Werkt melk tegen deze problemen?
Tot slot
Tuinieren is leren door doen. Begin klein, observeer veel en pas aan op basis van wat je tuin je vertelt. Volgende keer dat je twijfelt, kom dan gerust terug naar deze gids, we vullen ze regelmatig aan met nieuwe inzichten en lezerservaringen.
