Wat is Phytophthora?
Phytophthora infestans is een pseudo-schimmel (water-schimmel) die in 1845 de Ierse aardappelhongersnood veroorzaakte. In de moestuin is het de gevaarlijkste ziekte voor tomaten en aardappelen.
Gastheerplanten: tomaten, aardappelen, soms paprika's en andere Solanaceae. Verspreiding gebeurt via luchtsporen, opspattende regen en aangetast plantenmateriaal.
Phytophthora gedijt bij 10–25°C en hoge luchtvochtigheid. In België zijn juli en augustus de risicomaanden, warmte plus zomerbuien is ideaal voor uitbraak.
Plantaardige formule, veilig voor de oogst.
Herkennen op tomaat en aardappel
Op tomatenbladeren: donkerbruine onregelmatige vlekken met geel-groene rand, bij vochtig weer een witte wollige schimmelrand aan de onderkant.
Op tomatenstengels: waterige zwarte vlekken die uitbreiden, de stengel kan instorten. Vruchten krijgen harde bruine plekken die snel doorrotten.
Op aardappelloof: bruine vlekken die in dagen het hele loof zwart maken. Knollen vertonen blauwgrijze verzonken plekken; aangetaste knollen rotten in opslag.
Beschermt jong plantgoed tegen late nachtvorst.
Risicofactoren en weersomstandigheden
Hoge risico's: dichte beplanting met slechte luchtcirculatie, bovenbevloeiing waarbij blad nat blijft, opslagaardappelen of vrijwilligers die het volgende jaar de bron worden.
Het KMI publiceert tijdens de zomer een 'phytophthora-alarm' op basis van temperatuur en vochtigheid, handig om preventief mee te behandelen.
Stevige steun zodat tomatenplanten niet doorzakken.
Preventie: 7 maatregelen
1. Plant op ruime afstand (60–80 cm tussen tomaten). 2. Giet alleen bij de voet, nooit over het blad. 3. Mulch met stro tegen opspattende regen. 4. Verwijder onderste bladeren tot 30 cm hoogte.
5. Zet tomaten onder een afdak of in een open kas. 6. Roteer aardappelen en tomaten: minstens 3 jaar wachten voor je op dezelfde plek herplant. 7. Behandel preventief met Bordeauxse pap (koperhydroxide).
Bordeauxse pap: gebruik en dosering
Bordeauxse pap (kopersulfaat + kalk) werkt preventief, niet curatief, sproeien vóór er symptomen verschijnen.
Dosering: 5–10 g per liter water. Sproei elke 10–14 dagen vanaf eind juni, en altijd na zware regen. Gebruik handschoenen en sproei niet kort voor de oogst.
Koper accumuleert in de bodem, beperk gebruik tot het strikt noodzakelijke. In de bio-landbouw is een maximum van 4 kg koper per hectare per jaar toegestaan.
Wat te doen bij zware aantasting?
Bij zware aantasting van tomaten: verwijder álle aangetaste planten in een gesloten zak (niet composteren). Eet onaangetaste vruchten meteen op.
Bij aardappelen: snijd het loof af zodra je Phytophthora ziet en wacht 2–3 weken voor je rooit, zodat de sporen niet meer op de knollen komen.
Resistente rassen
Tomaten met goede resistentie: 'Philovita F1', 'Resi', 'Crimson Crush', 'Mountain Magic'.
Aardappelen met resistentie: 'Sarpo Mira', 'Sarpo Axona', 'Bionica', 'Carolus'.
Resistente rassen zijn niet immuun, maar laten je veel langer oogsten in een slecht jaar.
Veelgestelde vragen
Korte antwoorden op vragen die we vaak krijgen.
Kan ik Phytophthora-tomaten nog eten?
Werkt melk tegen Phytophthora?
Mag aangetast loof op de composthoop?
Hoe lang overleeft Phytophthora in de grond?
Helpt een kas tegen Phytophthora?
Tot slot
Tuinieren is leren door doen. Begin klein, observeer veel en pas aan op basis van wat je tuin je vertelt. Volgende keer dat je twijfelt, kom dan gerust terug naar deze gids, we vullen ze regelmatig aan met nieuwe inzichten en lezerservaringen.
